ابو القاسم پاينده
144
نهج الفصاحة ( مجموعه كلمات قصار حضرت رسول ص )
بحث متون بسالها پرداختم وچيزى از نقد عمر بر آن صرف كردم ودر نقد آن به امكان خويش كوشيدم واگر با همهء دقت از آن غفلت كه در نهاد انسان هست حديثي ناسره در اين ميان آمده مشوش نيستم كه چيزى به بعمد بر پيمبر نبستهام ونقل حديث ديگران با علم بضعف نكردهام وهم مجوّز ديگر داشتهام كه مجموعهء ما أحاديث حلال وحرام نيست ، حديث خير وفضيلت وصلاح وكمال است وائمهء سلف تساهل در اسناد اين گونه أحاديث را به اتّفاق روا داشتهاند كه حديث مشهور ميگويد : « هر كه شنود كار خيرى ثوابي دارد وبه انجام آن پردازد ، پاداش آن يابد وگر چه پيمبر نگفته باشد . » « 1 » ويا : « . . . حديث چنان كه بدو رسيده نباشد . » هستهء اين مجموعه در آغاز از ايلاف چند أربعين ودو رسالهء صد كلمهاى پديد آمد . أربعين مجموعهايست كه محدّثان سلف ، بقصد ادراك ثواب وبهرهورى از شفاعت موعود ، از چهل حديث معتبر ومسلّم مرتب ميكرده ومتن آن را بخاطر ميسپرده وبر تكرار وتلقين وتعليم آن مواظبتى دقيق داشتهاند تا آنجا كه من به ضبط آوردهام ، مجموعههاى أربعين از مؤلفات سلف از أربعين بيشتر است وهم بعض محدّثان به رعايت احتياط از بيم آنكه مبادا يك يا چند حديث منقولشان مسلم الصدور نباشد براي اطمينان از حصول ثواب وفيض وشفاعت ، مجموعهاى از يك صد حديث فرآهم ميكردهاند تا قطعا چهل حديث مسلم را ضبط كرده باشند . بسال 1313 كه فراغتى بهشتى داشتم ومايهء بيشتر كارهاى من از آن دوران است ، انديشهء تنظيم مجموعهاى از كلمات خير البشر كه موضوع آن فضيلت واخلاق باشد نه احكام ، در من قوت گرفت و
--> ( 1 ) وسائل الشيعة